بازارهای با پتانسیل بالا در ایران

شرکت های بین المللی به کدام بازارها در ایران چشم دوخته اند؟

مطمئنا بازار ایران از جمله جذاب ترین و بکر ترین بازارهای دنیا است. به قول جک استراو ویزر امور خارجه سابق انگلستان که ایران را “آخرین بازار بزرگ و بکر دنیا ” نامیده است. اما سوالی که مطرح می شود این است که کدام بازارها در ایران، جذاب تر است؟ و شرکت های بین المللی بر کدام بازارها در ایران، تمرکز کرده اند؟

این سوال را می توان با استفاده از رویکردها و شاخص های مختلف، پاسخ داد. یکی از مهمترین این شاخص ها، تعداد پروژه های تحقیقات بازاریابی است. می دانیم که شرکتهای خارجی و به خصوص اروپایی، قبل از ورود به ایران؛ پروژه های تحقیقات بازاریابی به منظور شناخت و تحلیل بازار ایران، تعریف می کنند. هر چه تعداد این پروژه ها بیشتر باشد؛ نشان می دهد که تمایل شرکتهای خارجی برای ورود به بازارهای خاص بیشتر است. این شاخص، می تواند به عنوان یکی از بهترین شاخص ها برای سنجش تمایل شرکتهای غربی برای ورود به بازار ایران مورد استفاده قرار گیرد. اگر این شاخص را مورد توجه قرار دهیم، می توانیم جذاب ترین بازارهای ایران برای شرکتهای اروپایی را به شرح زیر تعریف نماییم. لازم به ذکر است که در این مقاله، در ارتباط با نفت ، گاز و مواد معدنی و اقلامی از این دست، صحبت نخواهد شد و تنها در مورد کالاهای مصرفی صحبت می گردد:

الف) شیر خشک و غذای کودک

به جرات می توان بیان داشت که شیر خشک و مکمل های غذای کودک را می توان یکی از جذاب ترین کالاها در صنعت مواد غذایی برای خارجی ها دانست. به طور میانگین، سالانه بیشتر از 50 پروژه تحقیقات بازاریابی بزرگ از سوی تولیدکنندگان این محصولات به آژانس های تحقیقات بازاریابی در ایران سپرده می شود. همچنین ده ها پروژه مطالعات بازار توسط تیم های فعال در خود این شرکتها به طور سالانه اجرایی می شود. همچنین می توان تخمین زد که بیشتر از 500 مصاحبه تخصصی در سال از طرف تولیدکنندگان خارجی این محصولات با پزشکان ایرانی به منظور دریافت اطلاعات در مورد نحوه تجویز و توصیه شیر خشک و سایر مکمل های غذایی کودک، صورت می پذیرد. وسعت این پروژه ها به خوبی نشان می دهد که با چه بازار جذابی در این حوزه مواجه هستیم. بازار کاملا بکر و بدون حضور رقبای ایرانی توانمند. جذابیت این بازار به حدی است که برخی تولیدکنندگان بین المللی اقدام به تولید مشترک یا اختصاصی در ایران کرده اند و برخی دیگر، در حال رایزنی برای شروع تولید در ایران هسستند.

در تحقیقات انجام شده نتایج جالبی بدست آمده است. مهمترین نکته در این خصوص این بوده که بیشترین حساسیت در خصوص تغذیه در ایران، مربوط به تغذیه کودکان  است و مادران ایرانی، بیشتر از میانگین جهانی نسبت به نوع و کیفیت تغذیه نوزادان و کودکان خود حساسیت دارند. همچنین بیشترین مراجعات به پزشک به منظور دریافت مشاوره در مورد تغذیه نیز مربوط به تغذیه نوزادان و کودکان بوده است. همه این عوامل بر جذابیت و اندازه این بازار در ایران افزوده است. همچنین در سال های اخیر، توجه به موضوع حساسیت های غذایی به ویژه برای نوزادان افزایش یافته  و همین مساله، توجه به تغذیه نوزادان را بیش از پیش، مهم ساخته است.

ب) محصولات سلولزی

محصولات سلولزی را می توان به چهار گروه تفکیک نمود : محصولات سلولزی ویژه کودکان (مانند انواع پوشک)؛ محصولات سلولزی عمومی (مانند انواع دستمال کاغذی و …)؛ محصولات سلولزی ویژه بانوان و محصولات سلولزی ویژه بزرگسالان و سالمندان.  به جرات می توان بیان داشت که بازار این محصولات در ایران؛ یکی از جذاب ترین بازارها برای شرکتهای بین المللی بوده است به نحوی که در طول سال گذشته، حداقل 40 پروژه بزرگ تحقیقات بازاریابی از سوی این شرکتها، به آژانس های تحقیقات بازاریابی فعال در ایران سپرده شده است. بخش قابل توجهی از این پروژه ها (حداقل 90 درصد) از سوی شرکتهای خارجی تعریف شده است. به ویژه در دو حوزه یعنی محصولات سلولزی ویژه بانوان و ویژه سالمندان؛ جذابیت بازار برای خارجی ها بیشتر بوده است و پروژه های بیشتری در این حوزه ها؛ تعریف و اجرایی شده است. دلیل این قضیه هم واضح است. نمونه های داخلی در این موارد؛ کیفیت قابل قبولی ندارند و اغلب مصرف کنندگان از کیفیت آنها ابراز نارضایتی دارند. همچنین تعداد رقبای داخلی فعال در این دو حوزه، چندان زیاد نیست و مصرف کننده، حق انتخاب زیادی ندارد. بنابراین شاهد حضور فعال برندهای خارجی در بازار این محصولات در کشور بوده ایم و علی رغم قیمت بالای این محصولات در ایران؛ شاهد فروش خوب آنها به ویژه در مناطق شهری بوده ایم. همچنین انواع پروژه های معرفی و پروموت؛ برنامه های ترویجی؛ تبلیغات فروشگاهی و حتی تبلیغات در شبکه های مجازی؛ از جمله اقداماتی بوده است که از سوی برندهای خارجی در ایران صورت گرفته و تلاش این برندها برای گرفتن سهم از بازار جذاب این محصولات در ایران را نشان می دهد.

ج) انواع دسرهای مبتنی بر شیر 

یکی از بازارهای نسبتا بکر در ایران، بازار دسرهای بر پایه شیر و میوه می باشد. ده ها پروژه تحقیقاتی در سال اخیر در این حوزه در کشور به انجام رسیده است. برخی برندهای خارجی حتی اقدام به تولید در ایران کرده و یا تمایل دارند با تولید مشترک را با یک شرکت ایرانی آغاز نمایند. در این صنعت، برندهای ایرانی فعالیت محدودی داشته اند که البته اخیرا، بر دامنه فعالیت خود افزوده اند و محصولاتی با کیفیتی در این حوزه، به بازار عرضه داشته اند . با این حال، هنوز می توان این محصولات را محصولات جدیدی در بازار ایران دانست و همین قضیه، شرکتهای بین المللی را برای ورود به بازار ایران ترغیب می سازد.

د) انواع ماء الشعیر غیر الکلی

بازار ماء الشعیرهای غیر الکلی از جمله بازار های جذاب داخلی است. با وجود این که چندین برند داخلی در این صنعت فعالیت دارند؛ اما فضا برای ورود برندهای خارجی به ایران باز است. قبل از تشدید تحریم ها شاهد حضور انواع برندهای ترک، آلمانی و غیره در این صنعت در ایران بوده ایم اما پس از تشدید تحریم ها و افزایش قیمت ارز؛ حضور آنها در بازار ایران کمرنگ شد. در حال حاضر، مجددا فضا برای ورود این برندها به ایران، بازتر شده است و با توجه به علاقه ایرانی ها به مصرف برندهای خارجی به ویژه در رستوران ها؛ حضور این برندها در ایران؛ افزایش یافته است. در طول سال 1396؛ حداقل 20 پروژه بزرگ تحقیقات بازاریابی یا تست محصول از سوی شرکتهای بین المللی فعال در این صنعت، در ایران اجرایی شد و همچنان ادامه دارد . حتی شرکت های ایرانی نیز به تکاپو افتاده و ده ها مطالعه بازارسنجی را به اجرا گذاشته و کمپین های تبلیغاتی وسیعی در این زمینه ، اجرا نموده اند .

بازار ماء الشعیر ها بر خلاف بازار آبمیوه که اندازه آن، در سال های اخیر کاهش یافته است (بازار آبمیوه برای شرکتهای خارجی، جذابیت زیادی ندارد) ؛ روند رو به افزایشی داشته و اندازه بازار آن، همواره رو به گسترش بوده است. همین مساله سبب شده تا علی رغم کیفیت قابل قبول نمونه های داخلی، فضا برای ورود برندهای خارجی باز باشد. البته افزایش مجدد قیمت ارز، محدودیت هایی را برای ورود این برندها به ایران، ایجاد کرده و به همین دلیل، مذاکرات این شرکتها برای تولید مشترک در ایران، آغاز شده است.

ه) تایر و لاستیک

در ایران، حداقل 10 کارخانه تولیدکننده تایر و لاستیک خودرو فعال هستند. اما متاسفانه تقریبا یک سوم نیاز کشور از طریق واردات یا قاچاق تامین می شود. به ویژه تایر و لاستیک ویژه خودروهای لوکس و SUV که اغلب از طریق واردات تامین می شود. نسل جدید تایرها با تکنولوژی های بالا نیز در سطح محدودی در ایران تولید می شود و اغلب تولیدات کشور، با فناوری های روز همخوانی ندارد. همین موارد سبب شده تا شرکتهای کره ای، اروپایی و حتی چینی ؛ به بازار ایران توجه کنند. پروژه های تحقیقاتی زیادی در طول سال گذشته در کشور به انجام رسید که در راستای تامین نیازهای اطلاعاتی این شرکتهای بین المللی در مورد بازار ایران بوده است.

 

فهرست